Διαλεκτική ένταση της αντιπροσωπευτικης, με την άμεση Δημοκρατία, αυτονομία της κοινωνίας των πολιτών, κοινωνική οικονομία.Πάνω στην επιστήμη και τις τέχνες.
 
ΠΡΩΤΗ ΣΕΛΙΔΑ e Αριστερα arrow ΠΟΛΙΤΙΚΗ-AΡΘΡΑ arrow ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Συνοπτική περιγραφή των ορυκτών πόρων της Ελλάδος και των επιχειρήσεων που τους εκμεταλλεύονται, αλλ PDF Εκτύπωση E-mail
Οικονομία
Γράφει ο/η Administrator   
13.10.11
Συνοπτική περιγραφή των ορυκτών πόρων της Ελλάδος και των επιχειρήσεων που τους εκμεταλλεύονται, αλλά και των προϊόντων που παράγουν.

Ι. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ & ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ (ΒΟΠ)
1. ΑΔΡΑΝΗ
Η α­κα­θά­ρι­στη α­ξί­α πα­ρα­γω­γής αν­θρα­κι­κών σκύ­ρων και άμ­μου ξε­περ­νά τα 300 ε­κατ. €, με μέ­ση ε­τή­σια αύ­ξη­ση 6% μέχρι το 2009. Ο αριθμός των ενεργών και αργούντων λατομείων είναι 222. Η ποσοστιαία συμμετοχή αυτού του κλάδου στην εξορυκτική δραστηριότητα είναι περίπου 40% (Μπίτζιος 2008, Σ.Μ.Ε. 2011).
Τα τελευταία χρόνια έχουν εντοπιστεί διάφορα πετρώματα κατάλληλα για την παραγωγή σκληρών αδρανών υψηλής ποιότητας για αντιολισθηρά οδοστρώματα. Τέτοια πετρώματα είναι κυρίως ανδεσίτες, διαβάσες και γάβροι. Σήμερα, αντίστοιχα λατομεία λειτουργούν στη Λήμνο, Πο­λύ­κα­στρο, Γι­αν­νι­τσά και Μικροκλεισούρα Γρε­βε­νών (Σαχπάζης 1988, Ράσσιου 1998, Tsiambaos & Vidakis 2001, Νταμπίτζιας κ.ά. 2003, Τσικούρας κ.ά. 2005, Τσούτσικα 2005). Η ετήσια παραγωγή σκληρών αδρανών είναι περιορισμένη, αν και η ζή­τη­σή τους εί­ναι με­γά­λη.
Επιπρόσθετα, στην Ελλάδα λειτουργούν 45 εταιρίες παραγωγής δομικών υλικών, 3 τσιμεντοβιομηχανίες, 80 εταιρίες σκυροδέματος και 43 εταιρίες προϊόντων τσιμέντου (www.xo.gr). Αυτές οι εταιρίες καταναλώνουν σχεδόν το σύνολο της παραγωγής των ανθρακικών αδρανών υλικών. Ένα λατομείο εξόρυξης και μονάδα τήξης αμφιβολιτών, αλλά και άλλων πετρωμάτων, για την παραγωγή πετροβάμβακα, λειτουργεί από το 2001 στην Τερπνή Σερρών.
Τα αποθέματα των ανθρακικών αδρανών είναι ανεξάντλητα, ενώ εκείνα των σκληρών αδρανών υψηλών προδιαγραφών είναι περιορισμένα. Οι τιμές τους κυμαίνονται από 4€/t (ανθρακικά) έως 10€/t (σκληρά).

2. ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ (Πίν. 4)
α. Μικροκρυσταλλικό ανθρακικό ασβέστιο
Λευκοί εύθρυπτοι μικροκρυσταλλικοί ασβεστόλιθοι υπάρχουν στη Ζάκυνθο (θέσεις Κουναφάς και Μαρίνα) και Κεφαλονιά (θέση Μήνυες) τα οποία είναι τα κύρια κέντρα παραγωγής λευκών ανθρακικών προϊόντων. Αυτοί οι ασβεστόλιθοι, δολομιτικά και ασβεστιτικά μάρμαρα, καθώς και χουντίτης, είναι τα ακατέργαστα υλικά που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή ανθρακικών πληρωτικών στην Ελλάδα. Οι κύριες παραγωγές εταιρίες είναι: ΙΟΝΙΑΝ ΚΑΛΚ Α.Ε., ΖΑΦΡΑΝΑΣ Α.Ε. – ΠΕΤΡΟΧΗΜ και Μάρμαρα Διονύσου-Πεντέλης Α.Ε.Β.Ε. (Τσιραμπίδης 2005).
Η εταιρία ΙΟΝΙΑΝ ΚΑΛΚ λειτουργεί το ορυχείο και τη μονάδα επεξεργασίας της στο Αργοστόλι Κεφαλονιάς. Το ακατέργαστο υλικό είναι ένας μικροκρυσταλλικός, πολύ κα­θαρός ασβεστόλιθος με σύσταση: >99,6% CaCO3, <0,07% Al2O3, <0,02% SiO2 και <0,01% Fe2O3. Η μέση ετήσια παραγωγή κονιοποιημένου υλικού είναι 150.000 τόνοι, το 65% της οποίας εξάγεται. Εξαιτίας της υψηλής καθαρότητας, τα τελικά προϊόντα χρησιμοποιούνται ως πληρωτικά υψηλής λαμπρότητας (>96%), χαμηλής αποξεστικότητας και χαμηλής ελαιοαπορροφητικότητας. Από το 2004 στη Σίνδο Θεσσαλονίκης λειτουργεί η εταιρία ΙΟΝΙΑΝ ΚΑΛΚ Β. Ελλάδος, μια μικτή επιχείρηση με την Καναδική ΟΜΥΑ, η οποία θεωρείται πρωτοπόρος στην επεξεργασία βιο­μηχανικών ορυκτών και πετρωμάτων. H εταιρία έχει εγκαταστήσει μονάδα παραγωγής υδρόφιλων και υδρόφοβων προϊόντων από κρυσταλλικό αν­θρακικό ασβέστιο, με δυναμικότητα 150.000 τόνους/χρόνο.
Η εταιρία ZΑΦΡΑΝΑΣ-ΠΕΤΡΟΧΗΜ λειτουργεί το εργοστάσιό της στην Κόρινθο. Μικροκρυσταλλικός λευκός ασβεστόλιθος από τη Ζάκυνθο και υπολείμματα δο­λομιτικού μαρμάρου από τη Θάσο και Δράμα, καθώς και εισαγόμενος τάλκης, αποτελούν τα ακατέργαστα υλικά που χρησιμοποιεί. Η μέση ετήσια παραγωγή του εργοστασίου είναι 100.000 τόνοι, το 50% της οποίας εξάγεται.
Η εταιρία Μάρμαρα Διονύσου-Πεντέλης χρησιμοποιεί δύο τύπους ακατέργαστου υλικού για την παραγωγή πληρωτικών, υπολείμματα μαρμάρων και ασβεστό­λιθου. Ο πρώτος τύπος παράγεται ως παραπροϊόν της κύριας δραστηριότητας της εταιρίας που είναι η εκμετάλλευση λευκών μαρμάρων. Το λατομείο βρίσκεται στο Διόνυσο Αττικής. Το ασβεστιτικό μάρμαρο αποτελείται από 98% ασβεστίτη, 0,5% χαλαζία, 0,5% σερικίτη και 1% αργιλικά ορυκτά. Ο δεύτερος τύπος είναι ένας μι­κροκρυσταλλικός, μαλακός ασβεστόλιθος, προερχόμενος από λατομείο της εταιρίας στη Ζάκυνθο. Η μέση ετήσια παραγωγή των πληρωτικών είναι περίπου 40.000 τόνοι. Άλλοι 300.000 τόνοι/έτος ανθρακι­κού ασβεστίου παράγονται για κατασκευαστικές και άλλες βιομηχανικές εφαρμο­γές. Επί πλέον, από το 1999 η εταιρία παράγει και έτοιμα κονιάματα.
Η ετήσια παραγωγή προϊόντων ανθρακικού ασβεστίου είναι 450.000 τόνοι (Σ.Μ.Ε. 2011). Τα αποθέματα του μικροκρυσταλλικού ανθρακικού ασβεστίου είναι ανεξάντλητα.
β. Χουντίτης
Υπάρχει σε λιμναίους σχηματισμούς της λεκάνης της Κοζάνης, όπου η αφθονία του ποικίλλει κατά μήκος της. Οι συγκεντρώσεις χουντίτη-υδρομαγνησίτη επικρατούν στο ΝΑ τμήμα της λεκάνης, όπου Μεσοζωικοί δολομιτικοί ασβεστόλιθοι και δολομίτες αποτελούν το υπόβαθρο. Αυτά τα ανθρακικά ορυκτά έχουν κλαστικό χαρακτήρα και βρίσκονται μέσα σε στρώματα ποταμολιμναίων φάσεων (Calvo et al. 1995, Stamatakis 1995, Hatjilazaridou et al. 1998, Σταματάκης κ.ά. 2000).
Μέχρι το 2009 ο χουντίτης της Κοζάνης (Νεράιδα-Λεύκαρα) ήταν η μοναδική απόθεση στον κόσμο, όπου γινόταν εξόρυξη και επεξεργασία. Η από­θεση αποτελείται από: 95% (χουντίτη + υδρομαγνησίτη) σε σχέση 1:1 και 5% (αραγωνίτη + δολομίτη + ασβεστίτη + μαγνησίτη). Από το 2009 στη διεθνή αγορά του χουντίτη έχει εισέλθει και η Τουρκία.
Σήμερα, στην παραγωγή χουντίτη από δύο ορυχεία δραστηριοποιείται η εταιρία ΛΕΥΚΑ ΟΡΥΚΤΑ (θυγατρική της Ολλανδικής Ankerpoort). Στη δική της μονάδα κοντά στα Λεύκαρα Κοζάνης η εταιρία επεξεργάζεται το εξορυσσόμενο υλικό από το γειτονικό ορυχείο και παράγει ένα τελικό προϊόν το περισσότερο του οποίου εξάγεται. Μόνο μια εγχώρια χαρτοβιομη­χανία χρησιμοποιεί μικρές ποσότητες αυτού του υλικού ως πληρωτικό.
Το υλικό που διαθέτεται στην αγορά, είναι μίγμα χουντίτη-υδρομαγνησίτη σε ποσοστό 60% και 40%, αντίστοιχα. Όλη η παραγωγή του ακατέργαστου χουντίτη και το 80% του κατεργασμένου εξάγεται. Η παραγωγή του 2010 ήταν 16.350 τόνοι (Σ.Μ.Ε. 2011).
Οι τιμές του χουντίτη κυμαίνονται από 40 €/t (ακατέργαστος) έως 300 €/t (επεξεργασμένος).
Τα ενδεικτικά αποθέματα χουντίτη στα Λεύκαρα Κοζάνης είναι 4 εκατ. τόνοι και η αξία τους 160 εκατ. €.
γ. Ασβεστόλιθοι
Αμιγείς ή μαργαϊκοί ασβεστόλιθοι υπάρχουν σε όλη τη χώρα. Οι υγιείς ασβεστόλιθοι χρησιμοποιούνται για την παραγωγή λίθων δόμησης ή διακόσμησης, ενώ οι πτυχωμένοι ή κατακερματισμένοι για την παραγωγή αδρανών υλικών ή άλλων προϊόντων (Τσιραμπίδης 1990, 1996, 2000α,β, 2002, 2005, 2006, Dagounaki et al. 2003, 2004, 2008, 2009, Ηλιάδου κ.ά. 2004).
δ. Τραβερτίνες
Είναι σκληροί, λεπτοκρυσταλλικοί, συμπαγείς ή μαζώδεις και συχνά συγκριματικοί, χρώματος λευκού μέχρι καστανού. Χρησιμοποιούνται ως λίθοι διακόσμησης (Φωστηρόπουλος & Χρυσοστομίδης 1989, Τσιραμπίδης 2005).
ε. Δολομίτες
Πολύ καθαροί δολομίτες, με MgO>20%, είναι άφθονοι σε όλη την Ελλάδα. Αν και τα αποθέματά τους στις περισσότερες των περιπτώσεων είναι κατάλληλα για μεγάλο εύρος εφαρμογών, όπως παραγωγή καυστικής μαγνη­σίας και πυρίμαχων πλίθων, η διαθεσιμότητα υψηλής ποιότητας μαγνησίτη εμποδίζει τη χρήση του δολομίτη σε τέτοιες εφαρμογές. Οι υγιείς δολομίτες χρησιμοποιούνται ως λίθοι διακόσμησης (Τσιραμπίδης 1996, 1998, 2005, Βουγιούκας 1998, Ι.Γ.Μ.Ε. 2000, Tsirambides 2001).
στ. Μάρμαρα
Τα ολόλευκα, λεπτόκοκκα και ομογενή ασβεστιτικά μάρμαρα, όπως είναι αυτά της Πεντέλης και της Πάρου, είναι πολύ σπάνια. Η θαυμάσια εμφάνιση αυτών οφείλεται στη διαφάνειά τους, καθώς και στην ικανότητά τους να αντανακλούν το φως. Λειτουργούν όμως εκατοντάδες λατομεία που παράγουν κατώτερης ποιότητας μάρμαρα (Λασκαρίδης 1989, 1996, 2000, Ξειδάκης & Σαμαράς 1994, Τσιραμπίδης 1996, 2005, 2006, Γαλανάκης κ.ά. 2000, Νταγκουνάκη κ.ά. 2004, Χατ­ζη­πα­να­γής & Βου­γι­ού­κας 2005, Τσιραμπίδης & Καντηράνης 2006).
Ο βιομηχανία μαρμάρου, συμπεριλαμβανομένων και των υπόλοιπων φυσικών διακοσμητικών πετρωμάτων, συνεχίζει να είναι ένας από τους πλέον παραγωγικούς τομείς της ελληνικής οικονομίας. Σήμερα, η βιομηχανία μαρμάρου περιλαμβάνει περίπου 3.000 επι­χειρήσεις (εξόρυξη, επεξεργασία, εμπορία). Ως μια αμιγής παρα­γωγική βιομηχανία υπολογίζεται ότι απασχολεί άμεσα και έμμεσα περίπου 25.000 άτομα σε ολόκληρη την χώρα. Το 60% της συνολικής παραγωγής και δραστηριό­τητας αναπτύσσεται στη Μακεδονία. Τα σημαντικότερα κέντρα λευκών μαρμάρων βρίσκονται στους Νομούς Δράμας και Καβάλας (συμπεριλαμβάνεται και η Θάσος που είναι παγκόσμια γνωστή για τους χιονόλευκους δολομίτες της). Σήμερα, τα λειτουργούντα λατομεία μαρμάρων είναι περισσότερα από 300 (Βουγιούκας 1998, Τσιραμπίδης 2002, 2005).
Από το 2002 συνεχίζονται με αυξανόμενο ρυθμό οι ει­σαγωγές μαρμάρου, εξαιτίας της υψηλής ζήτησης στην εγχώρια αγορά και των περιορισμών ανάπτυξης νέων λατομείων στην Ελλάδα. Επιπλέον, αρ­κετές μεγάλες επιχειρήσεις μαρμάρων αναπτύσσουν δραστηριότητες στο εξωτε­ρικό, εξαιτίας των περιορισμών για νέες αδειοδοτήσεις και της κρατικής γραφειοκρατίας.
Οι τιμές των προϊόντων μαρμάρου εξαρτώνται από το χρώμα, την ομογένεια στη σύσταση και στο κρυσταλλικό μέγεθος, τη ζήτηση και άλλους παράγοντες. Συνήθως τα ολόλευκα, λεπτόκοκκα και ομογενή μάρμαρα παρουσιάζουν τις υψηλότερες τιμές. Η παραγωγή μαρμάρων το 2010 ήταν ένα εκατ. τόνοι, με ακαθάριστη αξία περίπου 500 εκατ. € (Σ.Μ.Ε. 2011). Ορισμένες ενδεικτικές τιμές προϊόντων ανθρακικών πετρωμάτων είναι:
Αδρανή: 4-10 €/t, πληρωτικά: 70-100 €/t, ακατέργαστοι όγκοι: 200-1.300 €/t,
Πλακίδια διαστάσεων 30x30 cm ή 40x40 cm και πάχους 1 cm έως 2 cm: 20-80 €/m2.
Τα αποθέματα των κοινών ασβεστιτικών μαρμάρων και δολομιτών είναι ανεξάντλητα.
ζ. Ψαμμίτες
Λατομεία διάφορων τύπων ψαμμίτη λειτουργούν στο Νεστόριο Καστοριάς, Δεμάτι Μετσόβου και Μεσολόγγι (Τσιραμπίδης 2005).
η. Ζεολιθοφόροι τόφοι
Λατομείο ζεολιθοφόρων τόφων ως δομικού υλικού λειτουργεί στην περιοχή Γουρουνορέματος των Μεταξάδων-Αβδέλλας Έβρου.
θ. Γρανίτες
Γρανιτικά πετρώματα προαλπικής ηλικίας υπάρχουν στο Πισοδέρι Φλώρινας, στο Βερτίσκο Θεσσαλονίκης, στο όρος Κερκίνη, στη Δυτική Ροδόπη, Σαμοθράκη, Μύκονο, Δυτική Ικαρία, ΒΔ Νάξο κ.α. Επίσης, γρανιτικά πετρώματα αλπικής ηλικίας υπάρχουν στο Παρανέστι Δράμας, Καβάλα, στη Βροντού Σερρών, στη Θεσσαλονίκη (Ν. Απολλωνία, Σταυρό), στη Χαλκιδική (Πλατανοχώρι, Αρναία, Ιερισσός, Σιθωνία), στη Σέριφο, Τήνο, Άγιο Κήρυκο Ικαρίας, Λαύριο κ.α. (Σ.Μ.Ε. 1979, Καστρινάκη 2011, Παπαδόπουλος 2011). Σήμερα στην Ελλάδα δεν πραγματοποιείται εξόρυξη γρανιτικών πετρωμάτων, αν και ορισμένες μελέτες αποδείξανε ότι υπάρχει αυτή η δυνατότητα όπως στο Πι­σοδέρι και Άγιο Γερμανό Φλώρινας με 3,5 εκατ. m3 αποθεμάτων γρανιτικών πετρωμάτων (Κε­λεσίδης & Τσόμπος 1990) και στη Βροντού Σερρών (Χρυσοστομίδης κ.ά. 1992).
ι. Σχιστόλιθοι
Εταιρίες λατόμησης και επεξεργασίας σχιστολίθων λειτουργούν στην Ελευθερούπολη Καβάλας, στο Πήλιο και στην Κάρυστο Εύβοιας (Αλμπάνης & Βαδραχάνης 2003, Τσιραμπίδης 2005).
κ. Σερπεντινίτες
Λατομεία σερπεντινικών μαρμάρων λειτουργούν στη Φυτιά Ημαθίας και στην Τήνο (Τσιραμπίδης 2005).

3. ΑΣΤΡΙΟΙ
Πετρώματα πλούσια σε αστρίους υπάρχουν στον Έβρο (Κόρυμβος, Πρωτοκ­κλησιά, Σαμοθράκη), Δράμα (Παρανέστι), Θεσσαλονίκη (Καρτερές) και Χαλκιδική (Πλατανοχώρι, Αρναία, Ιερισσός, Σιθωνία). Συνήθως είναι διατεμνόμενες πηγματιτικές φλέβες μεγά­λου πάχους και μεγάλου μήκους. Μεταξύ όλων των αστρίων των παραπάνω πετρωμάτων οι άστριοι του Παρανεστίου είναι οι πλουσιότεροι σε κάλιο (K2O μέχρι 6%) (Παπαδόπουλος & Θεοδωρού­δης 1994, Sikalidis et al. 1997, Κράββας 1999, Vlahou et al. 2001, Μάραντος & Κοσιάρης 2003, Καστρινάκη 2011, Παπαδόπουλος 2011).
Οι ετήσιες ανάγκες της ελληνικής βιομηχανίας κεραμικών σε αστριούχα προϊό­ντα είναι περίπου 40.000 τόνοι. Η παραγωγή (περίπου 23.000 τόνοι) καλύπτει μερικώς τις ανάγκες των εγχώριων βιομηχανιών προϊόντων υγιεινής και υαλουργίας (Σ.Μ.Ε. 2011).
Η εταιρία ΜΕ.ΒΙ.ΟΡ. Α.Ε. (σήμερα η πλειοψηφία των μετοχών της ανήκει στην Ολλανδική Ankerpoort, θυγατρική του ομίλου Sibelco) εξορύσσει πηγματίτες πλούσιους σε Na-αστρίους στην περιοχή των Καρτερών Θεσσαλονίκης. Το εργοστάσιο επεξεργασίας λειτουργεί στην Άσσηρο Θεσσαλονίκης. Το 50% της παραγωγής εξάγεται στην Ιταλία, Γερμανία και Τσεχία και το υπόλοιπο κα­λύπτει τις ανάγκες εγχώριων βιομηχανιών όπως:
ΓΙΟΥΛΑ Α.Ε. με κεντρικά γραφεία και εργοστάσιο στο Αιγάλεω Αττικής. Καταναλώνει περίπου 1.200 τόνους/έτος λεπτομερούς υλικού (75 μm) για την παραγωγή γυάλινων επιτραπέζιων σκευών. Είναι η μεγαλύτερη εταιρία υαλουργίας στα Βαλκάνια.
ΒΙΤΡΟΥΒΙΤ Α.Ε. με κεντρικά γραφεία στο Αιγάλεω Αττικής και εργοστάσιο στην Ιωνία Θεσσαλονίκης. Καταναλώνει περίπου 1.200 τόνους/έτος του ίδιου υλικού για την παραγωγή πλακιδίων και ειδών υγιεινής.
Η εταιρία Φίλκεραμ Johnson εξορύσσει αστρίους στην περιοχή Πλατανοχωρίου Χαλκιδικής και καταναλώνει περίπου 30.000 τόνους/έτος αδρομερούς υλικού (0-6 mm) για την παραγωγή πλακιδίων τοίχου και δαπέδου. Η εταιρία έχει διακόψει τη λειτουργία της στο τέλος του 2010.
Οι περισσότερο διαδομένοι άστριοι στην Ελλάδα είναι οι νατριούχοι, ενώ οι πλούσιοι σε κάλιο είναι πολύ σπάνιοι. Οι τιμές των αστρίων εξαρτώνται από τη χημική σύστασή τους, το μέγεθος των κόκκων, τη θέση εξόρυξης, την επιχειρηματική συνέπεια κ.ά. Η Τουρκία είναι ο σημαντικότερος ανταγωνιστής της Ελλάδος στην προμήθεια αστρίων στην Ε.Ε.
Τα ενδεικτικά αποθέματα αστρίων της Ελλάδος (όλα στη Μακεδονία) είναι 80 εκατ. τόνοι και η αξία τους 1,2 δισεκ. €.

4. ΑΤΑΠΟΥΛΓΙΤΗΣ
Μεγάλα αποθέματα υψηλής ποιότητας αταπουλγίτη ανακαλύφθηκαν πριν μία δεκαετία ΝΑ των Γρεβενών, στη λεκάνη του Βεντζίου. Ο ατα­πουλγίτης συνοδεύεται από σαπωνίτη (Mg-Fe-σμεκτίτης). Τα δύο ορυκτά παρουσιάζουν εξαιρετικές απορροφητικές και θιξοτροπικές ιδιότητες. H εταιρία ΓΕΩΕΛΛΑΣ εκμεταλλεύεται το κοίτασμα από τις θέσεις Πευκάκι (έκταση 0,4 km2, με μέσο πάχος στρωμάτων αταπουλγίτη 10 m) και Πυλωροί (έκταση 1 km2, με μέσο πάχος 18 m). Η παραγωγή του 2010 ήταν 30.000 τόνοι (Σ.Μ.Ε. 2011). Η σύγχρονη μονάδα επεξεργασίας λειτουργεί στην Κνίδη Γρεβενών.
Τα ενδεικτικά αποθέματα του αταπουλγίτη είναι 6 εκατ. τόνοι, του σαπωνίτη 4 εκατ. τόνοι και της ενδοστρωματωμένης φάσης τους 3 εκατ. τόνοι (Kastritis et al. 2003) και η συνολική αξία τους 260 εκατ. €.

5. ΒΩΞΙΤΗΣ/ΑΛΟΥΜΙΝΑ/ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ
Εκμεταλλεύσιμες αποθέσεις βωξιτών υπάρχουν στις περιοχές Παρνασσού, Γκιώνας, Ελικώνα, Οίτης, Καλλί­δρομου, Λοκρίδας και Δομοκού. Εμφανίσεις βωξιτών υπάρχουν στο Βροντερό Φλώρινας, Πετράλωνα Χαλκιδικής, Δυτικό Πήλιο, Βόλο, Σκόπελο, Ανατολική Όθρυ, Εύβοια, Ελευσίνα, Ναύπακτο, Καϊάφα Ηλείας, Πύλο Μεσσηνίας, Αμοργό, Χίο κ.α. (Τσιραμπίδης 2005).
Η εκμετάλλευση των βωξιτών αποτελεί θεμελιώδη τομέα του ορυκτού πλούτου της Ελλάδος. Αυτοί είναι καστανέρυθροι, εξαιτίας των περιεχόμενων οξειδίων του σιδήρου. Όμως υπάρχουν και λευκοί βωξίτες που είναι πλούσιοι σε αργίλιο και φτωχοί σε σίδηρο. Η ορυκτολογική σύσταση των βωξιτών της ζώνης Παρνασσού-Γκιώνας είναι: 10-30% βαιμίτης, 20-50% διάσπορο, 20-25% αιματίτης, 1-5% ασβεστίτης, 1-2% χαλαζίας, 1-5% καολινίτης και 0,5-2% ανατάσης (Spoudeas 1997).
Η S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε. παράγει από τα μεταλλεία της ετησίως περίπου 1 εκατ. τό­νους. Ακολουθεί η ΔΕΛΦΟΙ ΔΙΣΤΟΜΟΝ Α.Μ.Ε., θυγατρική της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ Α.Ε., που παράγει ετησίως περίπου 750 χιλ. τόνους και τροφοδοτεί αποκλειστικά τη μη­τρική εταιρία με πρώτη ύλη. Η ΕΛΜΙΝ Α.Ε., νεότερη στο χώρο, παρουσιάζει καλή προοπτική αύ­ξησης της παραγωγής και των εξαγωγών των εκμεταλλευόμενων βωξιτών της. Η συνολική παραγωγή βωξίτη κατά το 2010 ήταν 1,9 εκατ. τόνοι (Σ.M.E. 2011).
Η ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ Α.Ε. είναι ο σημαντικότερος καταναλωτής του ελληνικού βωξίτη με επεξεργασία 1.500.000 τόνων/έτος και παραγωγή πρωτόχυτου αλουμινίου 135.000 τό­νων, μεγάλο μέρους του οποίου εξάγεται. Η εταιρία αποτελεί την κύρια επιχείρηση μεταποίησης αλουμινίου στην Ελλάδα.
Το 2003 πραγματοποιήθηκε η εξαγορά του ομίλου Pechiney που κατείχε το 60,2% των μετοχών της ΑτΕ, από τον καναδικό όμιλο Alcan. Από το 2005 αυτό το ποσοστό της Alcan πέρασε στον όμιλο ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ. Το 2007 έγινε συγχώνευση της ΑτΕ με τον όμιλο ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ και η νέα εταιρία ονομάστηκε ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ Α.Ε.
Τα ενδεικτικά αποθέματα βωξιτών είναι 250 εκατ. τόνοι και η αξία τους 5 δισεκ. €.

6. ΓΥΨΟΣ/ΑΝΥΔΡΙΤΗΣ
Η Ελλάδα φιλοξενεί μεγάλα και υψηλής ποιότητας αποθέματα γύψου και ανυδρίτη, σε θέσεις προσβάσιμες για εξόρυξη. Επομένως, ο γύψος μπορεί να θεωρηθεί ως ένας επενδυτικός στόχος χαμηλού κινδύνου.
Αποθέσεις γύψου ηλικίας Τριαδικού έως και Τεταρτογενούς υπάρχουν στα Επτάνησα, Βρυσέλλα Ηγουμενίτσας, Πρέβεζα, Αιτωλοακαρνανία, Καρδίτσα, Ηλεία, Κρήτη, Ρόδο κ.α. Οι αποθέσεις αυτές δη­μιουργήθηκαν από καταβύθιση αλάτων στον πυθμένα κλειστών θαλασσών. Τριτογενείς αποθέσεις μέσα σε μαργαϊκούς σχηματι­σμούς βρίσκονται στον Άνω Βιάννο Κρήτης, Κάρπαθο, Κατούνα Αιτωλοακαρνα­νίας και στο νησάκι Γουβάλια στον Αμβρακικό Κόλπο. Επίσης, Τριτογενής γύψος βρίσκε­ται μέσα σε μεταλπικούς σχηματισμούς της Δ. Ελλάδος, Επτανήσων, Κρήτης και Καριανής Καβάλας. Εξαίρεση αποτελούν οι εμφανίσεις γύψου στο Σουσάκι και Λαύριο που συνδέονται με υδροθερμική δραστηριότητα και φαινόμενα εξαλλοίω­σης (Σ.Μ.Ε. 1979, Pomoni-Papaioannou & Tsaila-Monopolis 1983, Τσιραμπίδης 2005).
Σήμερα γύψος εξορύσσεται κυρίως στην ανατολική Κρήτη (Αλτσί Σητείας) και στην Κατούνα Αιτωλοακαρνανίας. Περιοδικά γίνονται μικρές εξορύξεις στη δυτική Κρήτη, στο Σκοπό Ζακύνθου και στο Αιτωλικό και Αμφιλοχία Αιτωλοακαρνανίας. Η απόθεση στο Αλ­τσί αποτελείται από γύψο στα ανώτερα στρώματα και ανυδρίτη στα κατώτερα. Ο γύψος προέρχεται από την ενυδάτωση του ανυδρίτη. Το εξορυσσόμενο υλικό είναι κατά 85-90% γύψος, ενώ τα στείρα υλικά αποτελούνται από SiO2, Fe2O3, Al2O3 και ανθρακικά ορυκτά του Ca και Mg. Στην περιοχή Αλτσί λειτουργούν ορυχεία τριών εταιριών: η ΛΑΒΑ Μ.Λ.Α.Ε. (του ομίλου LAFARGE), η ΙΝΤΕΡΜΠΕΤΟΝ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (του ομίλου ΤΙΤΑΝ) και η εταιρία ΖΕΡΒΑΚΗΣ.
Η απόθεση της Κατούνας αποτελείται από τεφρό έως λευκότεφρο γύψο κα­θαρότητας 80-93%. Οι εταιρίες που εξορύσσουν εδώ είναι: η εταιρία KNAUF, θυγατρική της αντίστοιχης Γερμανικής, παραγωγός γυψοσανίδων και άλλων προϊόντων γύψου για κατασκευ­αστικούς και καλλιτεχνικούς σκοπούς και η εταιρία ΒΙΟΓΥΨ ΚΑΡΒΕΛΗΣ.
Η παραγωγή γύψου στην Ελλάδα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την τσιμε­ντοβιομηχανία, επειδή είναι ο κύριος καταναλωτής της. Η ζήτηση γύψου για κα­τασκευαστικές εφαρμογές παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια συνεχή μείωση, εξαιτίας της οικονομικής κρίσης. Η συνολική παραγωγή το 2010 ήταν 470.000 τόνοι, μειωμένη κατά 50% σε σχέση με το 2007 (Σ.Μ.Ε. 2011).
Τα ενδεικτικά αποθέματα γύψου είναι 350 εκατ. τόνοι και η αξία τους 2,1 δισεκ. €.

7. ΚΑΟΛΙΝΗΣ/ΑΡΓΙΛΟΣ
Πηλοί και άργιλοι κεραμοποιίας και αγγειοπλαστικής υπάρχουν σε όλη την Ελλάδα, όπου λειτουργούν εκατοντάδες μονάδες παραγωγής ποικίλων αντίστοιχων προϊόντων, καθώς και άλλων οικοδομικών υλικών (Μάρα­ντος κ.ά. 1993, Μηνόπουλος 1994, Sikalidis & Minopoulos 1994, Περράκη & Ορφανουδάκη 1996, Καστρινάκη κ.ά 2004, Michailidis et al. 2010).
Εμφανίσεις καολίνη υπάρχουν στα νησιά Λέσβο, Κίμωλο, Κω και Θήρα, καθώς και στις Σάπες Ροδόπης και Γρίβα Κιλκίς (Σ.Μ.Ε. 1979, Τσώλη-Καταγά 1981, Tsolis-Katagas & Mavronichi 1989, Michailidis et al. 1993, Galan et al. 1996, Papoulis & Tsolis-Katagas 2001a). Όμως καολίνης εξο­ρύσσεται περιοδικά μόνο στη Μήλο και στα Λευκόγεια Δράμας (Michailidis & Tsirambides 1986, Kelepertsis et al. 1990, Papoulis & Tsolis-Katagas 2001b). Τα δύο κοιτάσματα διαφέ­ρουν στην προέλευση.
Ο καολίνης της Μήλου δημιουργήθηκε από υδροθερμική εξαλλοίωση ηφαι­στειοκλαστικών πετρωμάτων κάτω από όξινες συνθήκες. Εκτός των άλλων συστατικών, στη χημική σύστασή του συμμετέχουν: 13-20% Al2O3 και 0,3-0,6% Fe2O3. Η χαμηλή ποιότητα του καολίνη της Μήλου οφείλεται κυρίως στην παρουσία οπαλιοειδούς πυριτίας και αλουνίτη (θειούχο ορυκτό). Ο καολίνης των Λευκογείων είναι υπολειμματικού τύπου και έχει σχηματιστεί από αποσάθρωση γνευσίων και σχιστολιθικών γνευσίων. Εκτός του κύριου ορυκτού καολινίτη υπάρχουν: χαλαζίας, άστριοι και μαρμαρυγίες. Εκτός των άλλων συστατικών, στη χημική σύστασή του συμμετέχουν (μέσες τιμές): 18% Al2O3 και 2,5% Fe2O3.
Τα ορυκτολογικά και χημικά χαρακτηριστικά και των δύο τύπων καολίνη τα καθιστούν ακατάλληλα για υψηλής ποιότητας επικαλυπτικά και πληρω­τικά υλικά. Στη Μήλο λειτουργούν οι εταιρίες S&B Βιομηχανικά Ορυκτά και ΙΝΤΕΡΜΠΕΤΟΝ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (θυγατρική της ΤΙΤΑΝ). Το μεγαλύτερο ποσοστό (80%) της παραγωγής της Μήλου καταναλώνεται, σε ακατέργαστη μορφή, στην εγχώρια τσι­μεντοβιομηχανία, ενώ ένα μικρό μέρος (10%) εξάγεται για την παραγωγή λευκού τσιμέντου. Όλη η παραγωγή των Λευκογείων καταναλώνεται εγχώρια από την εταιρία Filkeram Johnson, για την παραγωγή πλακιδίων δαπέδου και τοίχου. Οι εγχώριες βιομηχανικές ανάγκες για υψηλής ποιότητας καολίνη ικανοποιούνται από εισαγωγές.
Από το 1995 η παραγωγή καολίνη έχει περιοριστεί δραματικά, εξαιτίας κυρίως της έλλειψης καλής ποιότητας αποθε­μάτων. Πηλοί και άργιλοι κεραμοποιίας και αγγειοπλαστικής υπάρχουν σε ανεξάντλητα αποθέματα σε όλη την Ελλάδα. Τα χαμηλής ποιότητας ενδεικτικά αποθέματα καολίνη (κυρίως της Μήλου και Λευκογείων) είναι 50 εκατ. τόνοι και η αξία τους 750 εκατ. €.

8. ΚΙΣΣΗΡΗ/ΠΟΖΟΛΑΝΗ
Στις φυσικές ποζολάνες ανήκουν η κίσσηρη, η ηφαιστειακή σποδός ή τέφρα, οι διατομίτες κ.ά. που συνήθως βρίσκονται σε εκτεταμένα στρώματα με πάχη που φτάνουν τα 40 m. Στην Ελλάδα η ποζολάνη είναι γνωστή με το όνομα Θηραϊκή γη (περιέχει περίπου 65% άμορφο SiO2), εξαιτίας των μεγάλων και χαλαρών αποθέσεών της στο ομώνυμο νησί και στα γειτονικά νησάκια.
Η κίσσηρη (ελαφρόπετρα) είναι από τα σπουδαιότερα βιομηχανικά ακατέργαστα υλικά της Ελλάδος. Η εγχώρια παραγωγή κίσσηρης το 2010 ήταν 413.000 τόνοι, μειωμένη περίπου κατά 50% σε σχέση με το 2007 (Σ.Μ.Ε. 2011). Η εταιρία ΛΑΒΑ Μ.Λ.Α.Ε. λειτουργεί το μοναδικό ορυχείο εξόρυξης στη νησίδα Γυαλί στο Ανατολικό Αιγαίο και παραμένει επί σειρά ετών η πρώτη εξαγωγική εταιρία κίσσηρης παγκόσμια.
Αποθέσεις ποζολανικών γαιών έχουν εντοπιστεί στο Νομό Έβρου (Μέστη, Λευκίμμη, Δαδιά και Πετρωτά). Σήμερα ποζολάνη εξορύσσεται στα νησιά Μήλο και Κίμωλο, καθώς και στο Νομό Πέλλας (Νέα Ζωή, Προφήτης Ηλίας, Άψαλος, Ξιφιανή) (Κοσιάρης & Βουγιούκας 1980, Τσιραμπίδης 2005). Η ετήσια παραγωγή ποζολανικών γαιών στην Ελλάδα τη δεκαετία 2000-2009 ήταν 1,0-1,5 εκατ. τόνοι. Όμως το 2010 έπεσε στους 540 χιλ. τόνους που ήταν η χαμηλότερη των τελευταίων ετών (Σ.Μ.Ε. 2011). Σχεδόν όλη καταναλώνεται από την τσιμε­ντοβιομηχανία. Στην παραγωγή ποζολανικών γαιών δραστηριοποιούνται πέντε εταιρίες: ΛΑΒΑ Μ.Λ.Α.Ε. (όμιλος LAFARGE), ΙΝΤΕΡΜΠΕΤΟΝ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (όμιλος ΤΙΤΑΝ), ΜΠΕΝΤΟΜΑΪΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΙΜΩΛΟΥ, ΚΥΒΟΣ Α.Ε. και ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΟΖΟΛΑΝΕΣ Α.Ε.
Η τσιμεντοβιομηχανία ΤΙΤΑΝ προμηθεύεται όλη την παραγωγή των εταιριών που εξορύσσουν ποζολανικές γαίες στο Νομό Πέλλας:
ΚΥΒΟΣ Α.Ε. (1970) με δύο ορυχεία:
Προφήτης Ηλίας Πέλλας με παραγωγή 70.000 τόνων/έτος τεφρής ποζολάνης, περιεκτικότητας 30-40% σε άμορφο SiO2.
Ξιφιανή Αριδαίας με παραγωγή 4.000-5.000 τόνων/έτος λευκότεφρης ποζολάνης, περιεκτικότητας 40-50% σε άμορφο SiO2.
ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΟΖΟΛΑΝΕΣ Α.Ε. (2006) με δύο ορυχεία (63 στρεμ. και 20 στρεμ.) στην Άψαλο Αριδαίας και παραγωγή 8.000-10.000 τόνων/έτος λευκής ποζολάνης, περιεκτικότητας 50-55% σε άμορφο SiO2.
Τα ενδεικτικά αποθέματα κίσσηρης και άλλων ποζολανικών γαιών είναι 400 εκατ. τόνοι και η αξία τους 4 δισεκ. €.

9. ΜΑΓΝΗΣΙΤΗΣ Ή ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΣ
Τα Ελληνικά κοιτάσματα μαγνησίτη είναι φλεβικού τύπου ή ιζηματογενή. Τα πρώτα συνδέονται αποκλειστικά με οφιολιθικά πετρώματα και έχουν αναπτυ­χθεί μέσα σε σερπεντινίτες, συχνά σχιστοφυείς, όπου οι ζώνες μαγνησίτη είναι με­γάλου πάχους και μήκους πολλών χιλιομέτρων. Τα σπουδαιότερα φλεβικού τύπου κοιτά­σματα (stockwork) υπάρχουν στη Χαλκιδική (Βασιλικά, Βάβδος, Πολύγυρος, Γε­ρακινή, Ορμύλια, κ.α.) και είναι τα μοναδικά σε εκμετάλλευση (Dabitzias 1980). Παρόμοια κοιτάσματα υπάρχουν και στη Β. Εύβοια (Μαντούδι, Λίμνη, Τρούπι, Πετισούνας, Αφράτι, Παππάδες κ.α.). Επίσης, υπάρχουν εμφανίσεις στο Γομάτι και Ν. Ρόδα Χαλκιδικής, Νιγρίτα, Κοζάνη, Γρεβενά, Αταλάντη, Ερμιόνη, Λέσβο κ.α. (Σ.Μ.Ε. 1979). Τα ιζηματογενή κοιτάσματα μαγνησίτη στην Ελλάδα, που σήμερα δεν εκμεταλλεύ­ονται, βρίσκονται στη λεκάνη Σερβίων-Αιανής και στη Βαρβάρα και Καρκάρα Χαλκιδικής και φιλοξενούνται μέσα σε αργιλομαργαϊκά ιζήματα.
Το οφιολιθικό σύμπλεγμα της Χαλκιδικής έχει μήκος περίπου 70 km. Σχεδόν σε όλο αυτό το μήκος τα υπερβασικά μέλη του φιλοξενούν και μαγνησίτη. Στο μεγαλύτερο τμήμα του παρατηρείται πλήρης ανάπτυξη του κοιτάσματος και στο υπόλοιπο, εξαιτίας αποσάθρωσης, ένα μέρος της stockwork μεταλλοφορίας λείπει. Το μέσο πάχος αυτών των υπερβασικών πετρωμάτων είναι τουλάχιστον 2 km, το μέσο βάθος της εκμεταλλεύσιμης μεταλλοφορίας 50-60 m και το φαινόμενο ειδικό βάρος του μαγνησίτη 3 g/cm3. Με αυτά τα δεδομένα βεβαιώνεται η παρουσία τεράστιων αποθεμάτων μαγνησίτη που είναι αρκετά να ικανοποιήσουν τις ανάγκες της Ευρωπαϊκής αγοράς για τις επόμενες δύο τουλάχιστον 100ετίες (Dabitzias 1980, Νταμπίτζιας & Βακόν­διος 1994). Ο μαγνησίτης της Χαλκιδικής είναι εξαιρετικής ποιότητας και καλύτερος από τους ευρωπαϊκούς [46,7% MgO, 1,9% SiO2, 0,5% CaO και 0,2% (Fe2O3+Al2O3)]. Επίσης, η δίπυρη μαγνησία που παράγεται εί­ναι άριστης ποιότητας, αφού τα πυρίμαχα τούβλα που κατασκευάζονται από αυτήν παρουσιάζουν σημείο τήξης 2.100-2.300οC.
Η εταιρία ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ, μοναδική στην Ελλάδα, αποτελεί τη μεγαλύτερη εξαγωγική επιχείρηση μαγνησίας στην Ε.Ε. και τη μεγαλύτερη σε πωλήσεις καυστικής μαγνησίας παγκόσμια. Τα περισσότερα αποθέματα, μαζί με τη μονάδα επεξεργασίας της, βρίσκονται στη Γερακινή Χαλκιδικής. Σήμερα η εταιρία εξάγει μαγνησίτη, καυστική και δίπυρη μαγνησία και πυρίμαχες μάζες και έχει πιστοποιητικό ποιότητας κατά ISO 9001. Η ετήσια παραγωγή λευκόλιθου είναι 400 χιλ. τόνοι και τελικών προϊόντων (καυστική και δίπυρη μαγνησία, πυρίμαχες μάζες) 180 χιλ. τόνοι, το 93% των οποίων εξάγεται κυρίως προς την Ε.Ε., αλλά και προς τις Η.Π.Α., άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, χώρες της Μέσης Ανατολής και την Αυστρα­λία (Τσιραμπίδης 2005, Σ.Μ.Ε. 2011).
Τα ενδεικτικά αποθέματα μαγνησίτη είναι 280 εκατ. τόνοι (170 εκατ. τόνοι στη Χαλκιδική, 70 εκατ. τόνοι στα Σέρβια Κοζάνης και 40 εκατ. τόνοι στην Εύβοια) και η συνολική αξία τους 9,8 δισεκ. €.

10. ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗΣ
Η Ελλάδα είναι η δεύτερη χώρα μετά τις Η.Π.Α. στην παραγωγή μπεντονίτη που το 2009 ήταν 1,25 εκατ. τόνοι. Η εξόρυξη γίνεται κυρίως στη Μήλο από την εταιρία S&B Βιομηχανικά Ορυκτά και σε μικρότερες ποσότητες στην Κίμωλο από την εταιρία ΜΠΕΝΤΟΜΑΪΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΙΜΩΛΟΥ (Σ.Μ.Ε. 2011). Ο μπεντονίτης της Μήλου περιέχει κυρίως Ca-μοντμοριλονίτη (>80%), χα­λαζία, αστρίους, καολινίτη και αναλλοίωτο ηφαιστειακό γυαλί (Christidis 1992). Αποθέσεις μπεντονίτη έχουν εντοπιστεί στα νησιά Λέσβο και Χίο, καθώς και στην ευρύτερη περιοχή Μέστης - Συκορράχης Έβρου (Christidis 1992, Κοσιάρης & Μιχαήλ 1995).
Σήμερα, η εταιρία S&B Βιομηχανικά Ορυκτά κατέχει την πρώτη θέση στην παραγωγή μπεντονίτη στην Ευρώπη και είναι η μεγαλύτερη εξαγωγική εταιρία μπεντονίτη στον κόσμο. Στις δικές της εγκατα­στάσεις πραγματοποιούνται η επεξεργασία των αποθέσεων και η ενεργοποίηση του μπεντονίτη. Για τις περισσότερες εφαρμογές αυτός ο μπεντονίτης ενεργοποιείται με κατεργασία με Na2CO3, για να απο­κτήσει τις επιθυμητές φυσικο-χημικές ιδιότητες. Τα τελικά προϊόντα, σε σάκους ή παλέτες, απο­θηκεύονται σε σιλό ή αποθήκες και μεταφέρονται με πλοία. Η εταιρία έχει πιστοποιητικό ποιότητας κατά ISO 14.000. Η εταιρία διατηρεί τα τελευταία χρόνια την ηγετική της θέση στην πα­γκόσμια αγορά, με ετήσιες πωλήσεις μπεντονίτη που ξεπερνούν τους 850.000 τόνους. Σχεδόν όλος (98%) εξάγεται στην Ε.Ε., στη Β. Αμερική και στην Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών (CIS) (Τσιραμπίδης 2005).
Προβλέπεται ότι στα επόμενα χρόνια οι ερευνητικές δραστηριότητες θα εντατικοποιηθούν για να εξασφαλιστούν πρόσθετα και υψηλής ποιότητας αποθέματα μπεντονίτη. Αυτό θα συμβεί όχι μόνο στη Μήλο, αλλά και στην Κίμωλο, Λέσβο και Θράκη.
Η τιμή του μπεντονίτη εξαρτάται από το βαθμό επεξεργασίας, το μέγεθος των κόκκων και τη συσκευασία. Τα ενδεικτικά αποθέματα μπεντονίτη είναι 100 εκατ. τόνοι και η αξία τους 3,5 δισεκ. €.

11. ΟΛΙΒΙΝΗΣ/ΔΟΥΝΙΤΗΣ
Στην Ελλάδα ολιβίνης περιέχεται σε ποικίλα ποσοστά στους οφιολιθικούς σχηματισμούς ή συμπλέγματα που περιλαμβάνουν δουνίτες, ολιβινίτες και περιδοτίτες. Υπάρχουν σε δύο υποπαράλληλες γεωτεκτονικές ζώνες: του Αξιού (ανατολικό σύμπλεγμα) και Υποπελαγονικής (δυτικό σύ­μπλεγμα) που διασχίζουν την κεντροδυτική Μακεδονία από ΒΔ προς ΝΑ. Αποθέσεις υψηλής ποιότητας ολιβίνη έχουν εντοπιστεί στο Βάβδο Χαλκιδικής, Λιβάδι Θεσ/νίκης, Βούρινο Κοζάνης και Περιβόλι Γρεβενών. Αυτά τα ελαιο­πράσινα πετρώματα εμφανίζονται συνήθως εξαλλοιωμένα και όχι συνεκτικά (Σ.Μ.Ε. 1979, Arvanitidis 1998, Νταμπίτζιας & Ράσσιου 2000).
Σήμερα, γίνεται εξόρυξη δουνίτη στη Σκούμτσα Γρεβενών (Όρος Βούρινος) από την εταιρία ΘΕΡΜΟΛΙΘ Α.Ε. (μέχρι το 2010 ΟΛΙΒΙΝΙΤΕΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ε.Π.Ε.). Η παραγωγή του 2010 ήταν 30.000 τόνοι, έτος κατά το οποίο η εταιρία διέθεσε στη αγορά νέα σειρά κατεργασμένων προϊόντων. Η μελλοντική εκμετάλλευση και των αποθέσεων δουνίτη του Βάβδου Χαλκιδικής φαίνεται πολύ θετική.
Τα ενδεικτικά αποθέματα δουνίτη των δύο περιοχών είναι 50 εκατ. τόνοι και η αξία τους 500 εκατ. €.

12. ΠΕΡΛΙΤΗΣ
Η Ελλάδα είναι πρώτη στις εξαγωγές και δεύτερη στην παραγωγή περλίτη χώρα στον κόσμο. Ο περισσότερος από τον εξορυσσόμενο περλίτη επεξεργάζεται (θρυμματι­σμός, κοσκίνιση, ξήρανση) και το 50% αυτού εξάγεται. Μόνο μικρό μέ­ρος του κοσκινισμένου περλίτη στη διογκωμένη μορφή του καταναλώνεται στην εγχώρια αγορά. Η Ελλάδα είναι ο κύριος προμηθευτής της Ευρώπης, με ανταγωνί­στριες χώρες την Τουρκία, Ιταλία, Ουγγαρία και Αρμενία. Επίσης, εξάγεται στις Η.Π.Α., τη Μέση και Άπω Ανατολή.
Eξορύσσεται στα νησιά Μήλο και Κω. Επίσης, αποθέσεις περλίτη βρίσκονται στα νησιά Λέσβο, Γυαλί και Αντίπαρο, καθώς και στον Έβρο (Λευκίμμη, Λυκόφως, Δαδιά) (Κοσιάρης & Βουγιούκας 1980). Ο περλίτης εξορύσσεται κυρίως στη Μήλο, όπου τα ενδεικτικά αποθέματα είναι 1.000 εκατ. τόνοι. Στον κλάδο του περλίτη δραστηριοποιούνται οι εταιρίες:
S&B Βιομηχανικά Ορυκτά: Είναι ο σημαντικότερος παραγωγός περλίτη στην Ελλάδα και ο μεγαλύτερος προμηθευτής αδιόγκωτου και διαβαθμισμένου περλίτη στον κόσμο. Το κέντρο παραγωγής της βρίσκεται στη Μήλο.
ΠΕΡΛΙΤΕΣ ΑΙΓΑΙΟΥ Α.Ε.: Είναι μικρότερη εταιρία παραγωγής περλίτη στη νησίδα Γυαλί.
Η εταιρία S&B, εκτός της Μήλου, περιοδικά εξορύσσει μικρές ποσότητες και στην Κω. Το μεγαλύτερο ποσοστό του εξορυσσόμενου περλίτη μεταφέρεται στο εργοστάσιό της στη Ριτσώνα Βοιωτίας, όπου παράγεται διογκωμένος περλίτης. Αυτός διαθέτεται στη διεθνή και εγχώρια αγορά από τη θυγατρική εταιρία της Isocon.
Η S&B και οι εξαγορασθείσες εταιρίες Sarda Perlite (Ιταλία), Saba Madencilik (Τουρκία) και Sino-Hellenic Industrial Minerals (Κίνα) διαθέτουν κάθε χρόνο περισσότερους από 600.000 τόνους διαβαθμισμένων προϊόντων περλίτη στις διεθνείς αγορές κυρίως στην Ευρώπη και στη Β. Αμερική. Οι πωλήσεις περλίτη στην εγχώ­ρια αγορά είναι μόλις το 1,5% της συνολικής παραγωγής. Το 1998 η εταιρία εξαγόρασε την Otavi Minen AG με έδρα στο Eschborn της Γερμα­νίας. Σήμερα, αυτή η εταιρία λειτουργεί με το νέο εμπορικό όνομά της Otavi Holding GmbH, παράγοντας 130 χιλ. τόνους/χρόνο ακατέργαστου περλίτη στη Μήλο (Τσιραμπίδης 2005).
Τη δεκαετία 1996-2005 η μέση παγκόσμια παραγωγή περλίτη ήταν 1,6 εκατ. τόνους/χρόνο. Γεωγραφικά κατανέμεται κατά 30% στις ΗΠΑ, 45% στην Ευρώπη (κυρίως Ελλάδα, Τουρκία και Ουγγαρία) και 20% στην Άπω Ανα­τολή (κυρίως Ιαπωνία και Κίνα). Η ζήτηση αναμένεται να αυξηθεί, εξαιτίας της κατανάλωσης περλίτη σε νέες εφαρμογές, εκτός των κατασκευών, όπως στη γεωργία, παραγωγή φίλτρων, κρυογενείς εφαρμογές κ.ά.
Το 2010 η παραγωγή ακατέργαστου περλίτη ήταν 760 χιλ. τόνοι, ενώ του κατεργασμένου 480 χιλ. τόνοι. Tο 45% της συνολικής παραγωγής εξήχθη στην ευρωπαϊκή αγορά και το 44% στη Β. Αμερική. Ο οικοδομικός τομέας (π.χ. δομικά υλικά και επιχρίσματα) καταναλώνει το 58%, οι γεωργικές χρήσεις (π.χ. υδροπονία και παραγωγή ανθοκομικών μιγμάτων) το 28% και οι άλλες χρήσεις (π.χ. διηθητικά μέσα, κρυογενείς μονώσεις) το υπόλοιπο 14%.
Τα ενδεικτικά αποθέματα περλίτη είναι 1.200 εκατ. τόνοι και η αξία τους 12 δισεκ. €.

13. ΧΑΛΑΖΙΑΣ
α. Χαλαζιακή άμμος
Άφθονες χαλαζιακές άμμοι χερσαίας ή ποτάμιας προέλευσης για οικοδομική χρήση υπάρχουν σε πολλές περιοχές της Ελλάδος. Αμμορυχεία με ή χωρίς άδειες λειτουργούν σε παρόχθιες περιοχές σχεδόν όλων των ποταμών της. Έχει εντοπιστεί χαλαζιακή άμμος 1,2 εκατ. τόνων στο Σκαλοχώρι Κοζάνης, που μετά από επεξεργασία έδωσε 94-96% SiO2 και 0,04-0,08% Fe. Επίσης, μικρές αποθέσεις χαλαζιακής άμμου έχουν εντοπιστεί στο Άργος Ορεστικό Καστοριάς και χαλαζιακών κροκαλών 400.000 τόνων στην Αχλάδα Φλώρινας (Arvanitidis 1998, Τσιραμπίδης 2005).
Όλα τα έργα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 στην Αθήνα έγιναν με χαλαζιακή άμμο του ποταμού Αξιού που θεωρείται ποιοτικά η καλύτερη της χώρας. Η εταιρία Thrakon πραγματοποιεί απόληψη χαλαζιακής άμμου από τον ποταμό Άρδα του Έβρου που χρησιμοποιείται για την παραγωγή μονωτικών προϊόντων πορώδους σκυροδέματος της Ytong (θυγατρική της Σουηδικής Plena Group).
Χαλαζιακή άμμος χερσαίας ή ποτάμιας προέλευσης υψηλών προδιαγραφών δεν έχει βρεθεί μέχρι σήμερα στην Ελλάδα, γι’ αυτό εισάγεται.
β. Χαλαζίας
Μεγάλος αριθμός χαλαζιακών φλεβών, συνήθως μικρών διαστάσεων, διατέμνει τα κρυσταλλοσχιστώδη πετρώματα της Ροδοπικής, Σερβομακεδονικής, Πελαγονικής και Αττικοκυκλαδικής Ζώνης. Επιπλέον, πυριτιόλιθος έχει εντοπιστεί στο Δορίσκο Έβρου και πορσελανίτες στην Αριδαία και Κοζάνη. Ο χαλαζίας της Ρούσσας Έβρου είναι πολύ καλής ποιότητας, δεν έχει όμως αξιοποιηθεί ακόμη (Κοσιάρης & Ζηκόπουλος 1991, Arvanitidis & Kilias 1997, Magganas et al. 1997, Μάραντος & Κοσιάρης 2003).
Σήμερα, ο γαλακτώδης χαλαζίας φλεβικής προέλευσης καλύπτει μερικώς τις ανάγκες των ελληνικών κεραμικών βιομηχανιών. Τα κοιτάσματα που εκμεταλλεύονται βρίσκονται στους Νομούς Θεσσαλονίκης (Εξαμίλι), Κιλκίς, Χαλκιδικής και Λάρισας, ενώ έχουν ξεκινήσει οι απαιτούμενες διαδικασίες για την εκμετάλλευση νέων αξιόλογων κοιτασμά­των στους νομούς Τρικάλων, Κοζάνης και Ημαθίας (Τσιραμπίδης 2005).
Η ετήσια παραγωγή χαλαζία είναι περίπου 15.000 τόνοι. Οι ετήσιες ανάγκες σε χαλαζία των ελληνικών βιομηχανιών κεραμικών και υα­λουργίας είναι περίπου 80.000 τόνοι. Μοναδική εταιρία παραγωγής χαλαζία είναι η ΜΕ.ΒΙ.ΟΡ. Α.Ε. (σήμερα η πλειοψηφία των μετοχών της ανήκει στην Ολλανδική Ankerpoort, θυγατρική του ομίλου Sibelco). Η μονάδα επεξεργασίας λειτουργεί στην Άσσηρο Θεσσαλονίκης. Από τη συνολική παραγωγή εξάγεται περίπου το 20%. Η υπόλοιπη καταναλώνεται από εγ­χώριες κεραμικές βιομηχανίες ή υαλουργίες, για την παραγωγή ειδών υγιεινής και πορσελάνης, καθώς και γυάλινων προϊόντων (π.χ. Βιτρουβίτ, Ιώνια Πορσελάνη, Γιούλα κ.ά., με περίπου 1.500 τόνους/χρόνο η καθεμιά).
Άμορφη πυριτία με τη μορφή του οπάλιου-Α ή/και οπάλιου-CT βρίσκεται στη Μήλο, σχηματίζοντας σημαντικές αποθέσεις με περιεχόμενο >92% SiO2 που σχεδόν όλο είναι άμορφο, με μεγάλη δραστικότητα και μεγάλη ειδική επιφάνεια (25-30 m2/g για με­γέθη κόκκων <65 μm). Είναι προϊόν υδροθερ­μικής εξαλλοίωσης των όξινων ηφαιστειακών πετρωμάτων. Τα στείρα ορυκτά είναι: ανατά­σης, ρουτίλιο και βαρύτης. Σήμερα λειτουργεί μόνο το λατομείο της εταιρίας ΛΑΒΑ που βρίσκεται 12 km ΝΑ του χωριού Αδάμας (λιμάνι της Μήλου), με ετήσια ικανότητα 120.000 τόνων. Παράγονται δύο ποιότητες, το υψηλής καθαρότητας SSL10 (με λευκότητα >80%) και το SSL20 (χρώματος ροζ), με διαφορές στην περιεκτικότητα σε SiO2 και στις ποικίλες προσμίξεις (ειδικότερα στο Fe2O3 το οποίο δίνει ουσιαστικά τη χρωματική αλλαγή). Μέχρι το 2005 αντίστοιχο λατομείο λειτουργούσε και η εταιρία S&B Industrial Minerals.
Τα ενδεικτικά αποθέματα χαλαζία και άμορφης πυριτίας είναι 5 εκατ. τόνοι και η αξία τους 100 εκατ. €.


Διαβάστε περισσότερα
Προσθέστε σχόλιο (0)
 
ΟΙ ΟΡΥΚΤΟΙ ΠΟΡΟΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ PDF Εκτύπωση E-mail
Οικονομία
Γράφει ο/η επιλέγει η Ομ.Σύνταξης. eΑριστερά.   
13.10.11
ΟΙ ΟΡΥΚΤΟΙ ΠΟΡΟΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΑΝΑΝΙΑΣ ΤΣΙΡΑΜΠΙΔΗΣ
ΑΝΕΣΤΗΣ ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ1

petrelaio.jpgΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Ελλάδα, σε σχέ­ση με πολ­λές άλ­λες χώρες α­νά­λο­γης έ­κτα­σης, θε­ω­ρεί­ται πο­λύ προ­νο­μι­ού­χα για τον ο­ρυ­κτό πλού­το που δι­α­θέ­τει. Με­γά­λη ποι­κι­λί­α, κυ­ρί­ως βι­ο­μη­χα­νι­κών και μεταλλικών ο­ρυ­κτών, αλ­λά και ε­νερ­γεια­κών ορυκτών πρώτων υλών ό­πως οι λι­γνί­τες, βρί­σκον­ται στο υ­πέ­δα­φός της. Η Ελλάδα συνεχίζει να διατηρεί πρώτες θέσεις παγκοσμίως στην παραγωγή και στις εξαγωγές του μαγνησίτη, μπεντονίτη, περλίτη, κίσσηρης και χουντίτη. Επενδύσεις σε εξοπλισμό υψηλής παραγωγικότητας και χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας για την παραγωγή προϊόντων υψηλής αξίας με καλύτερες ιδιότητες, θεωρούνται προαπαιτούμενα για μεγαλύτερη ανάπτυξη των εξορυκτικών επιχειρήσεων στο μέλλον.
Με αύξηση της γεωλογικής βεβαιότητας οι ορυκτοί πόροι είναι δυνατό να χαρακτηριστούν ως υποθετικοί ή ενδεικτικοί ή μετρημένοι, ενώ τα ορυκτά αποθέματα ως πιθανά ή βέβαια. Σύμφωνα με τον κώδικα PERC (Pan-European Reserves and Resources Reporting Committee) από το 2008 ισχύουν συγκεκριμένες και αυστηρές προδιαγραφές για τη μετακίνηση από μία κατηγορία αποθεμάτων σε άλλη. Επιπλέον, λαμβάνεται υπόψη η αξιοπιστία και ο εξοπλισμός του φορέα που εκτελεί την έρευνα, καθώς και η μελέτη βιωσιμότητας της πιθανής επένδυσης. Επομένως, για να χαρακτηριστούν πιθανά ή βέβαια τα αποθέματα ενός ορυκτού πόρου πρέπει να υπάρχουν όχι μόνο μετρημένα ποσοτικά και ποιοτικά στοιχεία, αλλά και μελέτες εκμεταλλευσιμότητας και βιωσιμότητας αυτών των αποθεμάτων σε χρόνο συγκεκριμένο.
Tα πιθανά και βέβαια αποθέματα των περισσότερων από τους ορυκτούς πόρους της Ελλάδος είναι άγνωστα, αφού απουσιάζουν οι λεπτομερείς έρευνες (π.χ. γεωτρήσεις, μετρήσεις, αναλύσεις κ.ά.). Η συνολική αξία των αποθεμάτων, κατά την εκτίμησή μας είναι περίπου 1,5 τρισεκ. € και είναι τετραπλάσια του συνολικού χρέους της (360 δισεκ. €). Επομένως, σε χρονικό ορίζοντα μόλις 20 ετών τα έσοδα της Ελλάδος μόνον από την ορθολογιστική εκμετάλλευση αυτών των πόρων μπορούν να το αποσβέσουν πλήρως. Το συμπέρασμά μας ενισχύεται και από το ότι η τιμή ενός επεξεργασμένου ορυκτού πόρου ξεπερνά σε πολλές περιπτώσεις και το 20πλάσιο της τιμής του ακατέργαστου. Έτσι, καθετοποιημένες μονάδες εξόρυξης και επεξεργασίας, οι οποίες έχουν τη δυνατότητα παραγωγής τελικών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, θα συμβάλλουν πολύ πιο σύντομα στην εξάλειψη αυτού του χρέους και επομένως στη ραγδαία ανάπτυξη της Εθνικής Οικονομίας.
Η συνολική αξία των ενδεικτικών αποθεμάτων των Βιομηχανικών Ορυκτών & Πετρωμάτων είναι 60 δισεκ. €.
Η συνολική αξία των ενδεικτικών αποθεμάτων των Μεταλλικών Ορυκτών είναι 72 δισεκ. €.
Η συνολική αξία των ενδεικτικών αποθεμάτων των Ενεργειακών Ορυκτών Πρώτων Υλών είναι 1.362 δισεκ. € από τα οποία τα 268 δισεκ. € ανήκουν στους λιγνίτες τους οποίους εκμεταλλευόμαστε εδώ και δεκαετίες για την παραγωγή αποκλειστικά ηλεκτρικής ενέργειας. Τα υποθετικά αποθέματα πετρελαίου είναι 10 δισεκ. βαρέλια με τρέχουσα αξία 685 δισεκ. € και τα αντίστοιχα του φυσικού αερίου 3,5 τρισεκ. m3 με τρέχουσα αξία 409 δισεκ. €.
Ουσιαστική συμβολή στη μείωση του δημόσιου χρέους θα συμβεί με την παραχώρηση δικαιωμάτων εκμετάλλευσης του ορυκτού πλούτου της Ελλάδος σε μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους των ΗΠΑ, της Γερμανίας και άλλων «δανείων δυνάμεων», για πολλές δεκαετίες, με αντάλλαγμα την προείσπραξη μέρους των προσδοκώμενων εσόδων
Διαβάστε περισσότερα
Προσθέστε σχόλιο (0)
 
ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΝΗ (ΑΟΖ) ΚΑΙ ΥΦΑΛΟΚΡΗΠΙΔΑ PDF Εκτύπωση E-mail
Οικονομία
Γράφει ο/η Administrator   
30.09.11
ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΝΗ (ΑΟΖ) ΚΑΙ ΥΦΑΛΟΚΡΗΠΙΔΑ
Γεράσιμος Γεωργάτος,
υπεύθυνος του Τομέα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής της ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

Χρήσιμοι ορισμοί  και διευκρινήσεις με βάση τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας
Η νέα Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, που θεσμοθετήθηκε το 1982, δημιούργησε μια νέα θαλάσσια ζώνη, την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ). Αναφέρεται στο άρθρο 56 της Σύμβασης των Η.Ε, που καθορίζει τις αρμοδιότητες και υποχρεώσεις του παράκτιου κράτους, μέσα σε αυτήν την αποκλειστική οικονομική ζώνη.
Διαβάστε περισσότερα
Προσθέστε σχόλιο (0)
 
ΝΑΥΤΙΛΟΣ - ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΙ… PDF Εκτύπωση E-mail
Οικονομία
Γράφει ο/η Administrator   
30.09.11
Ο ΣΤΑΘΗΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ.

Θα ήταν το πιο μεγάλο ψέμα αυτής της κυβέρνησης, αν τα μέλη της δεν εψεύδοντο συστηματικώς και για όλα.
Ο μύθος για τους Δημοσίους Υπαλλήλους, τον υπερδιογκωμένο Δημόσιον Τομέα κι άλλες συναφείς αρλούμπες, τις οποίες με την (προδοτική εν τέλει) προπαγάνδα πολλών χρυσοκάνθαρων δημοσιογράφων έχει καταπιεί αμάσητες ο ελληνικός λαός σε μεγάλο ή μικρότερο μέρος του.
Χρόνια τώρα και επ' εσχάτοις με ρυθμό πολυβόλου οι δημόσιοι υπάλληλοι διασύρονται, λιθοβολούνται, σφαγιάζονται. Υπάρχουν μέσα ενημέρωσης όπως ο «ΣΚΑΪ» όπου διάφοροι εργαζόμενοι τη επικουρία καλεσμένων βήτα διαλογής, εν πολλοίς φλούφληδων και φιρφιρίκων, τρώνε για πρωινό δύο Δημοσίους Υπαλλήλους για μεσημεριανό τρεις και για βραδινό -στα ακριβά ρεστωράν όπου συχνάζουν- τέσσερις συν καναν ωρομίσθιο!
Μόλις πρόσφατα ο κ. Λοβέρδος μίλησε για 1.000.000 υπαλλήλους !
Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου, της Eurostat, αλλά και του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας (τα οποία όλα συμπίπτουν) το σύνολο των υπαλλήλων του «στενού» Δημόσιου Τομέα το 2009 ήταν 511.906 !
Διαβάστε περισσότερα
Προσθέστε σχόλιο (0)
 
Πως βαφτίσαμε τη χρεωκοπία ψάρι. PDF Εκτύπωση E-mail
Οικονομία
Γράφει ο/η Administrator   
30.09.11
Πως βαφτίσαμε τη χρεωκοπία ψάρι

του Στάθη Σκουρνίοτη

Πριν τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, κάθε εθνικό νόμισμα ήταν «δεμένο» με το
χρυσό μέσω μιας σταθερής αναλογίας.  Ο πληθωρισμός ήταν η μπαγαποντιά
κάποιων κεντρικών τραπεζών να τυπώνουν περισσότερα χαρτονομίσματα από την
ποσότητα του χρυσού που είχαν στα θησαυροφυλάκια τους για να πληρώνουν
σκάρτα οι κάθε λογής βασιλιάδες και αυτοκράτορες τους στρατούς τους.
Διαβάστε περισσότερα
Προσθέστε σχόλιο (0)
 
Περισσότερα...
<< Αρχική < Προηγ. 1 2 3 4 5 Επόμ. > Τελευταία >>

Αποτελέσματα 10 - 18 από 45
[ Πίσω ]