Άρθρο για τις πατέντες λογισμικού ,με αφορμή το συνέδριο  που πραγματοποιήθηκε στο Γκάζι.

Γεγονός: Η AOL/Time Warner έχει τα πνευματικά δικαιώματα για το τραγουδάκι των γενεθλίων και ζητά πάνω από $10.000 για να επιτρέψει ν’ ακουστεί σε μια ταινία… Πάλι καλά που δεν αξιώνει αποζημίωση και σε περίπτωση παιδικών πάρτι! Η αλήθεια είναι πως δεν απέχουμε τόσο πολύ απ’ το να μας ζητούν πνευματικά δικαιώματα για το «Nα ζήσεις Γιωργάκη και χρόνια πολλά». Η μάχη για τα λεγόμενα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στην πληροφορική, τη μουσική, τον κινηματογράφο, τα φάρμακα, τη βιοτεχνολογία κ.α. έχει ως αποτέλεσμα οι ιδέες και οι καινοτομίες να μετατρέπονται σε ιδιοκτησία κάποιου, κατά κανόνα μάλιστα όχι του δημιουργού.

Ο μύθος της προστασίας του δημιουργού. Οι περισσότεροι συνθέτες, στιχουργοί, μουσικοί, ηθοποιοί και κινηματογραφιστές εισπράττουν ένα ελάχιστο ποσοστό (κάτω από 10%) από την πώληση των δημιουργημάτων τους. Το υπόλοιπο 90% καταλήγει σε μεγάλες κινηματογραφικές και δισκογραφικές εταιρείες και άλλες που αναλαμβάνουν να εισπράξουν τα πνευματικά δικαιώματα για λογαριασμό τους. Όσοι δεν συνεργάζονται μαζί τους υφίστανται άγριο αποκλεισμό από τη διανομή και τα ΜΜΕ.

Ο μύθος της προώθησης της καινοτομίας. Για κάθε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (πατέντα) πρέπει να καταβληθούν στον Οργανισμό Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας τέλη αρκετών εκατοντάδων ευρώ. Αλλά όχι μόνο. Αρκετές χιλιάδες ευρώ είναι η απαραίτητη αμοιβή των δικηγόρων που θα συντάξουν την αίτηση, εξασφαλίζοντας τη νομική της ακεραιότητα σε περίπτωση προσβολής. Τα έξοδα είναι πολλαπλάσια για κατάθεση αίτησης στον αντίστοιχο ευρωπαϊκό φορέα. Έτσι αποκλείεται πρακτικά η ατομική καινοτομία. Οι υπερεθνικές εταιρίες αναλαμβάνουν με περισσή χαρά να οικειοποιηθούν την ιδέα κάποιου εργαζόμενού τους – έναντι πενιχρού ανταλλάγματος. Κατόπιν την πατεντάρουν σαν ιδιοκτησία τους, χρησιμοποιώντας το ήδη έμπειρο νομικό τμήμα τους. Ο χώρος της καινοτομίας είναι σήμερα ναρκοθετημένος με εκατοντάδες χιλιάδες πατέντες, που χωρίς να το αντιληφθεί μπορεί να «πατήσει» ο δημιουργός, ώστε γίνεται αδύνατη η υλοποίηση νέων ιδεών. Οι πατέντες, όπως οι νάρκες, λειτουργούν αποτρεπτικά για κάθε εξερεύνηση.

Για την κατασκευή σχεδόν οποιουδήποτε προϊόντος σήμερα, απαιτείται η χρήση, πληρώνοντας τα σχετικά δικαιώματα, εκατοντάδων ή και χιλιάδων πατεντών. Αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα για τις μεγάλες υπερεθνικές εταιρείες, που κατέχουν ήδη μεγάλο αριθμό πατεντών. Συνάπτουν μεταξύ τους συμφωνίες αμοιβαίας ασυλίας για τη χρήση από τη μια των δεκάδων ή εκατοντάδων ευρεσιτεχνιών που κατέχει η άλλη. Έτσι, αποκλείεται από την καινοτομία οποιοσδήποτε δεν είναι… πολυεθνική!

Οι εταιρείες έχουν πια αποσυνδέσει το κόστος παραγωγής από το κέρδος. Κερδίζουν από την αποκλειστικότητα στην πώληση αντιγράφων με μηδενικό κόστος. Έχουν μεταλλαχθεί από παραγωγικούς φορείς σε οργανισμούς εκμετάλλευσης «δικαιωμάτων». Για να περιφρουρήσουν την ιδιοκτησία τους καταβάλλουν τεράστια προσπάθεια: δημιουργία ενοχικής συνείδησης για κάτι που πριν μερικά χρόνια ήταν αποδεκτή πρακτική (όπως η ανταλλαγή ενός τραγουδιού), τρομοκράτηση των ανυπάκουων με δημοσιοποίηση διώξεων και καταδικαστικών αποφάσεων, επαγρύπνηση για ανακάλυψη νέων παραβατών και το lobbying για τη σύνταξη αυστηρότερων νόμων προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων. Έτσι γεννήθηκαν οι εταιρείες με αποκλειστική δραστηριότητα τη σύνταξη αιτήσεων για άδειες ευρεσιτεχνίας, αλλά και την απαίτηση αποζημιώσεων απ’ όποιον χρησιμοποιήσει ιδέες που εκείνες έχουν ήδη κατοχυρώσει. Οι ίδιες δεν προχωρούν σε άμεση εμπορική εκμετάλλευση των πατεντών που κατοχυρώνουν. Οι ιδέες παραμένουν κλειδωμένες για δεκαετίες.

ΑΕΠΙ: ο εν Ελλάδι προστάτης της «πνευματικής ιδιοκτησίας». Οι καλλιτέχνες που γίνονται μέλη της Ανώνυμης Εταιρίας Πνευματικής Ιδιοκτησίας τής παραχωρούν εξουσία πάνω στις δημιουργίες τους για το γενικό δικαίωμα εκτέλεσης, ραδιοφωνικής και τηλεοπτικής μετάδοσης, κινηματογραφικής προβολής, μηχανικής αναπαραγωγής και διάθεσης, για, για, για… τα πάντα. Είναι, ωστόσο, μάλλον αδύνατο να βρει κανείς απάντηση σε απλές ερωτήσεις: τι ποσοστό των εισπράξεων αποδίδει στους δημιουργούς; Πώς μετράται η αμοιβή κάθε μέλους, όταν η ΑΕΠΙ εισπράττει από οποιοδήποτε δημόσιο χώρο έχει την δυνατότητα να παίζει μουσική; Η ΑΕΠΙ, αν και της αρέσει να λέγεται Σύλλογος, είναι μια Ανώνυμη Εταιρεία που, μάλιστα, ακολουθώντας την εποχή έχει ιδρύσει ως και ειδικό τμήμα καταστολής της πειρατείας. Οι καλλιτέχνες δεν είναι πόρνες και η ΑΕΠΙ δεν μπορεί να είναι ο προστάτης τους.

Ο μύθος της πατέντας λογισμικού. Με το πνευματικό δικαίωμα (copyright) κατοχυρώνεται η υλοποίηση ενός πράγματος. Στις πατέντες, όμως κατοχυρώνεται – ακόμα χειρότερα – η ιδέα. Η διαφορά; Αν κάποιος κατέχει το copyright του ονόματος Σέρλοκ Χολμς, κανείς άλλος δεν μπορεί να γράψει βιβλίο με ήρωα έναν δαιμόνιο ντετέκτιβ που λέγεται Σέρλοκ Χολμς. Μπορεί βέβαια να γράψει για έναν άλλο δαιμόνιο ντετέκτιβ με άλλο όνομα, π.χ. Τζέιμς Μποντ. Αν όμως ο Σέρλοκ Χολμς είναι πατέντα, τότε κανείς άλλος δεν μπορεί να γράψει κανένα βιβλίο με δαιμόνιο ντετέκτιβ, όπως και αν τον βαφτίσει. Η εφαρμογή πατέντας στο λογισμικό Η/Υ – που εφαρμόζεται ήδη στις ΗΠΑ, (αλλά όχι, προς το παρόν, στην Ευρώπη, χάρη στους αγώνες της κοινότητας των προγραμματιστών), θα απαγορεύει όχι απλώς τη χρήση ενός προγράμματος (π.χ. καταπολέμησης ιών), αλλά τη χρήση συγκεκριμένων μεθόδων για να εκτελεστεί μια λειτουργία (απομάκρυνση ιού). Πατεντάροντας αλγόριθμους, ουσιαστικά πατεντάρεται η λογική και μαθηματική σκέψη.

Ο μηχανισμός της πνευματικής ιδιοκτησίας οδηγεί ιστορικά ελεύθερους τομείς δημιουργίας (γεωργική, πολιτιστική, πνευματική, επιστημονική) στην εκμετάλλευσή τους από μερικές πολυεθνικές. Η εταιρεία Μοnsanto κατέχει το 91% των παγκοσμίως πατενταρισμένων γενετικά τροποποιημένων σπόρων. Ελάχιστοι/ες σήμερα μπορούμε να φανταστούμε έναν υπολογιστή χωρίς τα Windows της Micro$oft. Οι ιατρικές πατέντες αυξάνουν το ετήσιο κόστος των φαρμάκων για το AIDS από τα 200 στα 20.000 δολάρια και για τον καρκίνο από τα 2.400 στα 36.000. Οι πατέντες και τα πνευματικά δικαιώματα δεν ωφελούν κανέναν άλλο, εκτός από τις πολυεθνικές εταιρείες.

TrackBack URI for this entry

Σχόλια (0)

RSS feed Comments