|
"Αν θεωρούσαμε τη λιτότητα αυτοσκοπό, δε θα είχαμε βελτιώσει τη δημοσιονομική μας κατάσταση" |
|
|
|
|
Γράφει ο/η επιλέγει η Ομ.Σύνταξης. eΑριστερά.
|
|
09.03.10 |
Η Mona Sahlin είναι πρόεδρος του σουηδικού σοσιαλδημοκρατικού κόμματος
Θέμα της ομιλίας μου θα είναι τι μπορούν να μας διδάξουν σήμερα οι εμπειρίες της Σουηδίας της δεκαετίας του '90. Όταν ήμουν υπουργός κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης της Σουηδίας της δεκαετίας του '90, διαπιστώσαμε πόσο σημαντικό ήταν για τις μελλοντικές μας δυνατότητες μετά την κρίση, που διασώσαμε τον κορμό του κοινωνικού μας κράτους. Ιδίως για τους μη έχοντες και κατέχοντες.
| "Αν θεωρούσαμε τη λιτότητα αυτοσκοπό, δε θα είχαμε βελτιώσει τη δημοσιονομική μας κατάσταση" / της Μόνα Σάλιν Φεβρουάριος 23 2010 |
Speech by Mona Sahlin © Progressive Governance  Απόλαυσα πάρα πολύ τις προηγούμενες παρουσίες μου στα συνέδρια της «προοδευτικής διακυβέρνησης». Πριν δύο χρόνια, στο Λονδίνο, μίλησα για την κλιματική αλλαγή και πέρσι, στο Βίνια Ντελ Μαρ για την οικονομική κρίση. Την επόμενη φορά που θα ξαναϊδωθούμε ελπίζω πως θα ανήκω ξανά σε όσους ασκούν «διακυβέρνηση» και θα μιλήσω μετά το δείπνο, όταν το ζάχαρο στο αίμα είναι λιγάκι πιο ανεβασμένο. Θέμα της ομιλίας μου θα είναι τι μπορούν να μας διδάξουν σήμερα οι εμπειρίες της Σουηδίας της δεκαετίας του '90. Όταν ήμουν υπουργός κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης της Σουηδίας της δεκαετίας του '90, διαπιστώσαμε πόσο σημαντικό ήταν για τις μελλοντικές μας δυνατότητες μετά την κρίση, που διασώσαμε τον κορμό του κοινωνικού μας κράτους. Ιδίως για τους μη έχοντες και κατέχοντες. Τα σουηδικά διδάγματα δεν αφορούν μόνο τη δημοσιονομική βελτίωση. Η προοδευτική πολιτική οφείλει διαρκώς να αποσκοπεί στην οικοδόμηση μιας πιο δίκαιης κοινωνίας, με δίκαιο τρόπο. Και αυτό είναι κάτι που άπτεται όλων των πλευρών της σημερινής μας συζήτησης. Μπορούμε να πετύχουμε περισσότερα από ότι οι συντηρητικοί. Διαθέταμε και διαθέτουμε μια σύγχρονη πολιτική, που μπορεί να διασώζει την απασχόληση, το κλίμα και την οικονομία με βιώσιμο τρόπο. Στην οικονομική του έκθεση για το 1994, ο «οργανισμός οικονομικής συνεργασίας και ανάπτυξης» (ΟΟΣΑ) προέβλεπε πως το δημόσιο χρέος της Σουηδίας θα εκτροχιαζόταν. Αλλά σήμερα ξέρουμε πως το 2000 είχαμε μόλις το μισό δημόσιο χρέος του προβλεπομένου. Μόλις 53% του ΑΕΠ. Και μέσα σε λίγα χρόνια, τα ελλείμματά μας, της τάξης του 11%, έγιναν πλεονάσματα. Μεταξύ 1991 και 1993 βιώσαμε μια τριετή περίοδο ύφεσης, με μέσο όρο της τάξης του -2%. Το χρέος μας σχεδόν διπλασιάστηκε, η ανεργία τριπλασιάστηκε και οι προϋπολογισμοί μας έγιναν ελλειμματικοί. Στα μέσα της δεκαετίας του '90 κυκλοφορούσαν φήμες πως θα αναγκαζόμαστε να προσφύγουμε στο «διεθνές νομισματικό ταμείο» (ΔΝΤ). Σήμερα υπάρχουν ευρωπαϊκές χώρες που αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα. Η αποκατάσταση της δημοσιονομικής ισορροπίας στη Σουηδία δεν ήταν επ' ουδενί εύκολη. Τότε ακούγονταν φωνές πως δεν ήταν δυνατό να πετύχουμε δημοσιονομικά χωρίς να καταργήσουμε το κοινωνικό κράτος. Εγώ είχα τότε -κι έχω και σήμερα- εντελώς διαφορετική άποψη: οι πολιτικές λιτότητας που ακολουθήσαμε δε θα ήταν πολιτικά βιώσιμες αν γκρεμίζαμε το κοινωνικό κράτος. Υπήρχαν και τότε -και υπάρχουν και σήμερα- συντηρητικοί που θα ήθελαν να μας δουν να βάζουμε ένα τέλος στο κοινωνικό κράτος· εμείς προτιμήσαμε να ενισχύσουμε τα οικονομικά θεμέλια στα οποία στηρίζεται το κοινωνικό μας μοντέλο. Θα ήθελα ιδιαίτερα να υπογραμμίσω δύο διδάγματα από την εποχή που υπηρετούσα στην κυβέρνηση που ανάλαβε τότε την προσπάθεια να ανατάξει οικονομικά τη Σουηδία: (1) Η λιτότητα δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός! Η δημοσιονομική διόρθωση δεν αρκεί ως πολιτικός στόχος προκειμένου να συγκεντρώσει την πλατιά λαϊκή υποστήριξη που χρειάζεται για να υλοποιηθεί πραγματικά. Αντιθέτως: θέσαμε το ζήτημα της δημοσιονομικής μας τακτοποίησης ως προϋπόθεση για να πετύχουμε νέους στόχους. Το μελλοντικό μας όραμα ήταν σαφές και κατανοητό. Στην περίπτωσή μας, η δημοσιονομική μας τακτοποίηση συνδέθηκε με τη σωτηρία του κοινωνικού κράτους (των βρεφονηπιακών σταθμών, των σχολείων, της υγειονομικής περίθαλψης), των θεμελίων της κοινωνίας μας -μιας κοινωνίας στηριγμένης στην πλατιά συναίνεση- που την οικοδομούσαμε επί ένα σχεδόν αιώνα. Η προσωπική μου άποψη είναι πως αν προχωρούσαμε σε δραστικές περικοπές στους τομείς αυτούς, θα είχε υπονομευθεί η λαϊκή υποστήριξη στο πρόγραμμά μας. Δε νομίζω πως μια κυβέρνηση που θα σκόπευε να πλήξει το προοδευτικό κοινωνικό κράτος θα είχε πετύχει να ελέγξει τα ελλείμματα του σουηδικού προϋπολογισμού. Πιστεύω πως θα είχε αποτύχει. Πρέπει να είμαστε δίκαιοι· θα πρέπει να συνεισφέρουν οι πάντες· η έξοδος από την κρίση τότε, και τώρα, δεν μπορεί να είναι κοινωνικά άδικη. Γι' αυτό επιλέξαμε ένα δίκαιο μείγμα περικοπών στις δαπάνες -και αύξησης στη φορολογία. (2) Η δημοσιονομική εξισορρόπηση οφείλει να εμπεριέχει την ελπίδα μιας καλύτερης κοινωνίας για όλους Αν και το πρόγραμμα λιτότητάς μας περιλάμβανε σημαντικές περικοπές στις δαπάνες, αποφασίσαμε να συνεχίσουμε να επενδύουμε για μια καλύτερη Σουηδία. Αυξήσαμε τις δαπάνες για την ανώτατη εκπαίδευση. Ιδρύθηκαν νέα κολέγια και πανεπιστήμια. Μεταξύ 1993 και 1998, μία περίοδο όπου κάναμε περικοπές των δημοσίων δαπανών κατά 10% του ΑΕΠ, ο αριθμός σπουδαστών στα πανεπιστήμια και τα κολέγια αυξήθηκε κατά 20%. Προχωρήσαμε σε μεγάλες δημόσιες επενδύσεις σε τεχνολογίες φιλικές προς το κλίμα· σε επενδύσεις για πιο αποτελεσματική ενεργειακά στέγαση· σε επενδύσεις σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας· σε επενδύσεις σε πιο αποτελεσματικές τεχνολογίες παραγωγής. Όλα αυτά συνέβησαν κατά τη διάρκεια εκείνης της εποχής, παρά την κυρίαρχη προτεραιότητα να αντιμετωπιστεί το έλλειμμα. Αν τότε είχαμε αποτύχει να γεφυρώσουμε το εκπαιδευτικό χάσμα, θα είχε χαθεί μια ολόκληρη γενιά. Και η οικονομική μας ανάκαμψη θα είχε καθυστερήσει επί χρόνια. Πολλά παρόμοια προγράμματα πρέπει σήμερα να εισαχθούν εκ νέου, ώστε να πραγματοποιηθεί η αλλαγή προς μια πράσινη ανανεώσιμη οικονομία. Εμείς επιλέγουμε να περικόψουμε δαπάνες από κοινωνικά επιδόματα, όχι από κοινωνικές υπηρεσίες. Φυσικά, αμφότερα είναι σημαντικά. Αλλά όταν έχουμε να επιλέξουμε μεταξύ των δύο, επιλέγουμε να είμαστε πιο «σφιχτοί» στις αμοιβές.
Μία πολυετής χειροτέρευση της παιδείας θα είχε μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στα παιδιά που θα την υφίσταντο. Με αυτό ως δεδομένο, οι περικοπές υπηρεσιών θα έπλητταν περισσότερο την ελπίδα από ότι την έπληξαν οι μειώσεις στις αμοιβές. Ενώ όμως μειώναμε συνολικά τις δαπάνες, στο πλαίσιο του προγράμματος λιτότητάς μας, πραγματοποιήσαμε ταυτόχρονα τις απαραίτητες επενδύσεις στους τομείς που επιλέγαμε,. Σήμερα, εν έτει 2010, δεκαπέντε χρόνια μετά από εκείνη την κρίση, μάθαμε πολλά όσο αφορά τη δημοσιονομική εξισορρόπηση. Η σοσιαλδημοκρατική-προοδευτική πολιτική οφείλει πάντοτε να στοχεύει στην οικοδόμηση μιας δίκαιης κοινωνίας, με δίκαιο τρόπο. Το μοντέλο μας έδειξε πως μπορεί πετύχει ταυτόχρονα:
-
Κοινωνική ασφάλεια και ανάπτυξη,
-
Οικονομική μεγέθυνση και κοινωνική ισότητα,
-
Οικονομική μεγέθυνση και μείωση των εκπομπών θερμοκηπικών αερίων.
Επιστρέψαμε -και η οικονομία άρχισε να αναπτύσσεται. Ήμαστε περήφανοι -αλλά όχι ικανοποιημένοι. Συνεχίσαμε να βελτιώνουμε την οικονομία και εγκαταλείψαμε την εξουσία το 2006, παραδίδοντας χαμηλή ανεργία και πολύ πλεονασματικούς προϋπολογισμούς. Οι νεοφιλελεύθεροι οικονομολόγοι μας έλεγαν πως τα οράματά μας ήταν καταδικασμένα. Τους διαψεύσαμε έμπρακτα. Το Σεπτέμβριο θα επικρατήσουμε στις εκλογές, αποδεικνύοντας πως εμείς είμαστε εκείνοι που έχουμε τις πρωτοβουλίες και τις ιδέες για το μέλλον. Η τρέχουσα παγκόσμια οικονομική θύελλα απεκάλυψε αιφνιδίως τις αδυναμίες των συντηρητικών ιδεών όσον αφορά τον τρόπο οργάνωσης των κοινωνιών μας. Πως δήθεν το καλύτερο είναι να αφεθούν οι αγορές να λειτουργούν στον «αυτόματο πιλότο». Ίσως οι πολιτικές τους να φέρνουν αποτέλεσμα σε εποχές «παχιών αγελάδων». Όταν όμως οι καιροί είναι δύσκολοι, πλήττουν ευθέως την οικονομική ανάπτυξη -και ταλαιπωρούν χιλιάδες ανθρώπους. Η σημερινή συντηρητική σουηδική κυβέρνηση αποτελεί ένα πολύ καλό παράδειγμα αυτής της αποτυχημένης πολιτικής: την τελευταία τετραετία εξασθένησαν τη σουηδική οικονομία· το πλεόνασμα που τους παραδώσαμε δαπανήθηκε σε φοροαπαλλαγές υπέρ των πλουσιοτέρων, όχι σε επενδύσεις για το μέλλον. Το 2006 αφήσαμε το κρατικό προϋπολογισμό με πλεόνασμα της τάξης των 7 δις ευρώ (70 δις σουηδικών κορωνών). Η επόμενη σουηδική κυβέρνηση θα βρει έλλειμμα 7 δις ευρώ. Η οικονομία μας βρίσκεται σε χειρότερη κατάσταση από ότι θα έπρεπε να είναι. Το έλλειμμα αυξάνει. Αλλά οι συντηρητικοί επιμένουν να περικόπτουν τους φόρους των πλουσιοτέρων. Σήμερα, λόγω της αύξησης του ελλείμματος, μειώνουν το δανεισμό. Και συνεχίζουν τις φοροαπαλλαγές, την ώρα που χιλιάδες ασθενείς χάνουν την ασφάλιση υγείας τους. Σήμερα γίνεται όλο και πιο σαφές ένα ιδεολογικό χάσμα στον τρόπο που οι κυβερνήσεις επιλέγουν να χειριστούν την τρέχουσα κρίση. Οι επερχόμενες βρετανικές εκλογές είναι ένα παράδειγμα ανάλογο με το σουηδικό. Στο παρελθόν, οι συντηρητικές κυβερνήσεις μας επέλεξαν να παραμείνουν απαθείς όσον αφορά τις επενδύσεις για το μέλλον. Αλλά αυτή η πολιτική δεν οδηγεί σε επιτυχημένη Βρετανία, ούτε σε επιτυχημένη Σουηδία.
ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΣΤΟΤΟΠΟ PPOL.gr
Η Mona Sahlin είναι πρόεδρος του σουηδικού σοσιαλδημοκρατικού κόμματος |
Trackback(0)
 |
|
TrackBack URI for this entry
RSS feed Comments